Przygotowanie ankiety do pracy licencjackiej lub magisterskiej jest jednym z najważniejszych etapów badania własnego. Dobrze skonstruowany kwestionariusz pozwala zebrać dane, które później można wykorzystać do analizy i odpowiedzi na postawione problemy badawcze. Sama liczba pytań nie decyduje jednak o jakości ankiety. Znacznie ważniejsze jest to, czy pytania rzeczywiście odnoszą się do celu badania, są zrozumiałe dla respondentów i umożliwiają uzyskanie danych potrzebnych do weryfikacji założeń badawczych.
W tym artykule wyjaśniamy, jak krok po kroku stworzyć ankietę do pracy licencjackiej lub magisterskiej, jak dobierać pytania, ilu respondentów potrzebujesz oraz jak przygotować kwestionariusz, aby późniejsza analiza wyników była możliwie prosta i czytelna.
Od czego zacząć tworzenie ankiety do pracy dyplomowej?
Nie należy zaczynać od wpisywania przypadkowych pytań do formularza Google. Najpierw trzeba określić, czego właściwie chcemy dowiedzieć się za pomocą badania.
Punktem wyjścia powinny być:
- temat pracy,
- cel główny i cele szczegółowe,
- problem badawczy,
- pytania badawcze,
- hipotezy, jeżeli zostały przyjęte,
- zakres badania,
- grupa respondentów.
Dzięki temu każde pytanie w ankiecie powinno mieć określone uzasadnienie.
Jeżeli na przykład celem pracy jest ocena satysfakcji klientów z usług określonej firmy, ankieta powinna umożliwić zebranie informacji dotyczących między innymi poziomu satysfakcji, jakości obsługi, oceny poszczególnych elementów usługi oraz czynników wpływających na decyzje klientów.
Nie warto dodawać pytań wyłącznie dlatego, że „mogą się przydać”. Nadmiernie rozbudowany kwestionariusz może zniechęcić respondentów i utrudnić późniejszą analizę.
Jak zaplanować strukturę ankiety?
Dobrze przygotowana ankieta powinna mieć logiczną strukturę. Najczęściej można podzielić ją na kilka podstawowych części.
1. Wprowadzenie do ankiety
Na początku warto krótko wyjaśnić respondentowi:
- czego dotyczy badanie,
- jaki jest jego cel,
- kto prowadzi badanie,
- ile czasu zajmie wypełnienie ankiety,
- czy badanie jest anonimowe.
Przykład:
Szanowni Państwo,
ankieta została przygotowana na potrzeby pracy magisterskiej dotyczącej oceny jakości obsługi klienta. Jej celem jest poznanie opinii respondentów na temat jakości świadczonych usług. Badanie jest anonimowe, a jego wyniki zostaną wykorzystane wyłącznie do celów naukowych. Wypełnienie ankiety zajmuje około 5 minut.
Takie wprowadzenie zwiększa przejrzystość badania i informuje respondenta, czego może się spodziewać.
2. Pytania właściwe
To najważniejsza część kwestionariusza. Powinna bezpośrednio odnosić się do problemu badawczego i przyjętych celów.
Pytania warto uporządkować tematycznie. Jeżeli badanie dotyczy jakości obsługi klienta, można zastosować kolejność:
- korzystanie z usług,
- częstotliwość korzystania,
- ocena jakości obsługi,
- ocena poszczególnych elementów usługi,
- poziom satysfakcji,
- gotowość do ponownego skorzystania,
- pytania dotyczące oczekiwanych zmian.
3. Metryczka
Na końcu ankiety można umieścić pytania dotyczące respondentów, na przykład:
- płeć,
- wiek,
- miejsce zamieszkania,
- wykształcenie,
- status zawodowy,
- staż pracy.
Nie wszystkie pytania trzeba stosować w każdym badaniu. Powinny być uwzględnione tylko wtedy, gdy są potrzebne do realizacji celu badawczego lub późniejszego porównania grup respondentów.
Jak formułować pytania w ankiecie?
Pytania powinny być proste, jednoznaczne i możliwie krótkie.
Zamiast:
Czy uważa Pan/Pani, że jakość obsługi świadczonej przez pracowników firmy jest odpowiednia i jednocześnie pozwala na spełnienie oczekiwań klientów?
lepiej zastosować:
Jak ocenia Pan/Pani jakość obsługi klienta?
Następnie można zastosować skalę:
- bardzo źle,
- źle,
- przeciętnie,
- dobrze,
- bardzo dobrze.
Unikaj pytań sugerujących odpowiedź
Pytanie:
Czy zgadza się Pan/Pani, że firma zapewnia bardzo wysoką jakość obsługi?
sugeruje respondentowi określoną odpowiedź.
Lepsze będzie:
Jak ocenia Pan/Pani jakość obsługi świadczonej przez firmę?
Dzięki temu respondent samodzielnie ocenia badaną kwestię.
Nie łącz dwóch kwestii w jednym pytaniu
Błędem jest np.:
Czy jest Pan/Pani zadowolony/a z jakości produktów i obsługi klienta?
Produkt i obsługa to dwie różne kwestie. Respondent może być zadowolony z produktu, ale niezadowolony z obsługi.
Lepiej stworzyć dwa pytania:
Jak ocenia Pan/Pani jakość produktów?
oraz:
Jak ocenia Pan/Pani jakość obsługi klienta?
Jakie rodzaje pytań można zastosować?
W ankietach do prac dyplomowych najczęściej wykorzystuje się pytania zamknięte, półotwarte oraz otwarte.
Pytania zamknięte
Respondent wybiera jedną lub kilka odpowiedzi spośród przedstawionych możliwości.
Przykład:
Jak często korzysta Pan/Pani z usług firmy?
- codziennie,
- kilka razy w tygodniu,
- kilka razy w miesiącu,
- kilka razy w roku,
- rzadziej.
Pytania zamknięte są stosunkowo łatwe do późniejszej analizy.
Pytania wielokrotnego wyboru
Respondent może wskazać więcej niż jedną odpowiedź.
Przykład:
Co wpływa na wybór miejsca zakupu? Można wskazać więcej niż jedną odpowiedź.
- cena,
- jakość produktów,
- lokalizacja,
- opinie innych klientów,
- promocje,
- obsługa klienta,
- inne.
Pytania otwarte
Respondent samodzielnie formułuje odpowiedź.
Przykład:
Jakie zmiany w funkcjonowaniu firmy uważa Pan/Pani za najbardziej potrzebne?
Pytania otwarte mogą dostarczyć wartościowych informacji, ale ich analiza jest zwykle bardziej pracochłonna.
Skale ocen
W badaniach często wykorzystuje się skale, np. od 1 do 5.
Przykład:
Jak ocenia Pan/Pani jakość obsługi?
1 – bardzo źle
2 – źle
3 – przeciętnie
4 – dobrze
5 – bardzo dobrze
Ważne jest, aby respondent dokładnie wiedział, co oznacza każda wartość.
Ile pytań powinna zawierać ankieta?
Nie ma jednej uniwersalnej liczby pytań odpowiedniej dla każdej pracy licencjackiej lub magisterskiej.
Ankieta powinna być tak długa, jak wymaga tego cel badania, ale możliwie krótka dla respondenta.
W praktyce wiele ankiet studenckich mieści się w przedziale kilkunastu do około 30 pytań, ale nie należy traktować tego jako sztywnej zasady.
Jeżeli do odpowiedzi na problem badawczy wystarczy 12 dobrze skonstruowanych pytań, nie ma potrzeby tworzenia 40.
Z drugiej strony zbyt krótki kwestionariusz może nie dostarczyć wystarczającej ilości danych do przeprowadzenia rzetelnej analizy.
Ilu respondentów powinno wziąć udział w badaniu?
To jedno z najczęściej pojawiających się pytań podczas przygotowywania badań do pracy dyplomowej.
Nie istnieje jedna liczba respondentów odpowiednia dla każdej pracy.
Właściwa liczebność próby zależy między innymi od:
- charakteru badania,
- wielkości populacji,
- dostępności respondentów,
- przyjętej metody badawczej,
- celu badania,
- możliwości przeprowadzenia badania,
- wymagań promotora lub uczelni.
Dlatego nie należy automatycznie przyjmować, że każda praca wymaga np. 100, 200 czy 300 respondentów.
Jeżeli badanie ma charakter ilościowy, sposób doboru próby powinien zostać odpowiednio uzasadniony w części metodologicznej pracy.
Jak dobrać respondentów?
Przed rozpoczęciem badania należy określić, kogo właściwie chcemy zbadać.
Jeżeli temat pracy dotyczy satysfakcji studentów z nauki zdalnej, grupą badaną mogą być studenci korzystający z tej formy kształcenia.
Jeżeli natomiast badanie dotyczy opinii klientów konkretnej firmy, respondentami powinni być osoby, które rzeczywiście korzystały z jej usług.
Nie warto rozpowszechniać ankiety przypadkowym osobom tylko po to, aby szybko uzyskać wymaganą liczbę odpowiedzi.
Dobór respondentów powinien wynikać z problemu badawczego.
Gdzie stworzyć ankietę?
Do przygotowania ankiety można wykorzystać popularne narzędzia internetowe, np. formularze online umożliwiające automatyczne zbieranie odpowiedzi.
Przy wyborze narzędzia warto zwrócić uwagę na:
- możliwość tworzenia różnych typów pytań,
- możliwość ograniczenia liczby odpowiedzi,
- eksport danych do arkusza kalkulacyjnego,
- czytelność formularza na telefonie,
- możliwość zachowania anonimowości,
- łatwość późniejszej analizy wyników.
Samo narzędzie nie decyduje jednak o jakości badania. Najważniejsze pozostają prawidłowo określony cel, dobór respondentów i konstrukcja pytań.
Jak sprawdzić ankietę przed rozpoczęciem badania?
Przed wysłaniem ankiety wszystkim respondentom warto przeprowadzić test kwestionariusza.
Poproś kilka osób o wypełnienie ankiety i sprawdź:
- czy pytania są zrozumiałe,
- czy odpowiedzi są kompletne,
- czy nie brakuje ważnych wariantów odpowiedzi,
- czy respondent wie, co ma zaznaczyć,
- ile czasu zajmuje wypełnienie formularza,
- czy ankieta poprawnie działa na komputerze i telefonie.
Takie sprawdzenie pozwala wychwycić błędy jeszcze przed rozpoczęciem właściwego badania.
Jak opisać ankietę w pracy licencjackiej lub magisterskiej?
Sama ankieta nie powinna być jedynym elementem opisującym badanie. W części metodologicznej należy przedstawić między innymi:
- przedmiot badania,
- cel badania,
- problemy badawcze,
- hipotezy, jeżeli zostały przyjęte,
- metodę badawczą,
- technikę badawczą,
- narzędzie badawcze,
- charakterystykę respondentów,
- sposób przeprowadzenia badania,
- termin realizacji badania.
W przypadku ankiety warto również wyjaśnić, dlaczego zastosowano tę technikę oraz w jaki sposób skonstruowano kwestionariusz.
Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o określaniu celu i problemu badawczego, warto przejść do artykułu „Jak określić cel i problem badawczy w pracy dyplomowej?” znajdującego się w kategorii „Metodologia badań”.
Najczęstsze błędy podczas tworzenia ankiety
Podczas przygotowywania ankiety do pracy dyplomowej warto unikać kilku podstawowych błędów:
1. Tworzenie pytań bez związku z celem pracy.
Każde pytanie powinno dostarczać informacji przydatnych do rozwiązania problemu badawczego.
2. Zbyt duża liczba pytań.
Długa ankieta może powodować rezygnację respondentów lub udzielanie przypadkowych odpowiedzi.
3. Pytania sugerujące odpowiedź.
Pytanie nie powinno sugerować respondentowi, która odpowiedź jest właściwa.
4. Łączenie kilku zagadnień w jednym pytaniu.
Każde pytanie powinno dotyczyć możliwie jednej konkretnej kwestii.
5. Brak odpowiedzi „inne” lub „nie wiem”, gdy są potrzebne.
W niektórych pytaniach warto pozostawić respondentowi możliwość wskazania odpowiedzi spoza przygotowanej listy.
6. Brak informacji o grupie badanej.
Nie wystarczy napisać, że „przeprowadzono ankietę”. Trzeba określić, kto wziął udział w badaniu i dlaczego właśnie ta grupa została wybrana.
7. Rozpoczynanie analizy bez wcześniejszego planu.
Przed rozpoczęciem zbierania danych warto wiedzieć, jakie informacje będą później analizowane.
Podsumowanie
Stworzenie dobrej ankiety do pracy licencjackiej lub magisterskiej wymaga przede wszystkim odpowiedniego zaplanowania badania. Najpierw należy określić cel, problemy badawcze oraz grupę respondentów, a dopiero później przygotować konkretne pytania. Kwestionariusz powinien być logiczny, zrozumiały i możliwie krótki, a każde pytanie powinno mieć swoje uzasadnienie w kontekście prowadzonego badania.
Warto również pamiętać, że dobra ankieta to nie tylko lista pytań. Jej konstrukcja powinna umożliwiać późniejsze uporządkowanie, analizę i interpretację zebranych danych. Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem badania warto zastanowić się, jakie wyniki będą potrzebne do odpowiedzi na problemy badawcze i realizacji celu pracy.
Jeżeli ankieta zostanie odpowiednio zaplanowana już na etapie metodologii, późniejsze opracowanie wyników i przygotowanie części badawczej pracy będzie znacznie łatwiejsze.